Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

Үйл явдал

Газрын эзэмших эрхийг баталгаажуулах, кадастрын зургийн дагуу талбайг нэмэгдүүлэн бүртгүүлэх, мөн төрийн байгууллагын өргөдөл гомдлыг хариулахгүй байх үйлдлийг хууль бус гэж үзэх захиргааны маргаан. Нэхэмжлэгч нь өмнө нь иргэнд эзэмшүүлсэн гэж үзсэн газрыг өөртөө эзэмшүүлэх, хариуцагч байгууллага нь эзэмшлийн эрх зүйн үндэслэлгүй, хугацаа дууссан тул шаардлагыг хангах боломжгүй гэж үзсэн.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Төрийн байгууллага нь 2007-2009 онд гаргасан өргөдөл гомдлуудад хариу өгөөгүй нь Үндсэн хууль болон Өргөдөл гомдлыг шийдвэрлэх тухай хуулийг зөрчсөн. Мөн өмнө нь иргэнд эзэмшүүлсэн гэж үзсэн газрын эрх зүйн байдал тодорхойгүй, кадастрын зургийн дагуу талбайг баталгаажуулах, нэмэгдүүлэх шаардлагыг тавьсан.
• Хариуцагч (захиргааны байгууллага): Газрын эзэмших эрх нь гэрээний хугацаа дууссанаар зогссон, иргэн зөвшөөрөлгүйгээр эзэмшиж байсан. Нийслэлийн Засаг даргын захирамжид тухайн иргэний нэр оруулсан нь техникийн алдаа эсвэл хууль бус үйлдэл байж болох бөгөөд нэхэмжлэгчид газар эзэмшүүлэх эрх зүйн үндэслэлгүй тул шаардлагыг хангах боломжгүй гэж үзсэн.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон бол давж заалдах шатны шүүх шийдвэрийг хэсчилж өөрчилсөн. Шүүх нь төрийн байгууллага нь өргөдөл гомдлыг хариулахгүй байх үйлдлийг хууль бус гэж тогтоож, хариу өгөхийг даалгасан. Мөн өмнө нь иргэнд эзэмшүүлсэн гэж үзсэн захирамжийн тухайн хэсгийг хүчингүй болгож, тухайн иргэний эзэмшлийг илт хууль бус гэж үзсэн. Гэвч кадастрын зургийн дагуу талбайг нэмэгдүүлэн баталгаажуулах шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон нь газар эзэмших эрхийг эхлээд үүсгэж, хуулийн дагуу шалгах ёстой бөгөөд зөвхөн кадастрын зураг үндэслэн эзэмшүүлэх үүрэг байхгүй гэсэн шалтгаанаар шийдвэрлэсэн.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Төрийн байгууллага, албан тушаалтан нь иргэдийн өргөдөл, гомдлыг хуулийн дагуу шийдвэрлэх үүрэгтэй бөгөөд үүргээ биелүүлээгүй тохиолдолд түүнийг хууль бус үйлдэл гэж үзнэ (Үндсэн хууль 16.12, Өргөдөл гомдлыг шийдвэрлэх тухай хууль 7.1.6).
• Газрын эзэмших эрх нь гэрээний хугацаа дууссанаар зогсдог бөгөөд хугацаа дууссаны дараа зөвшөөрөлгүйгээр эзэмшиж байгаа тохиолдолд эзэмшлийн эрх үүсэх эрх зүйн үндэслэлгүй байна (Газрын тухай хууль 39.1.1).
• Кадастрын зураг үйлдэх зөвшөөрөлтэй аж ахуйн нэгжийн зураг үндэслэн газар заавал эзэмшүүлэх үүрэг төрийн байгууллагад байхгүй, эхлээд эзэмших эрхийг хуулийн дагуу үүсгэж, шалгах ёстой (Газрын тухай хууль 4.1.3, 21.2.3).