Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

Үйл явдал

Нэр дэвшигчээр бүртгүүлсэн этгээдийг нэр дэвшигчээр бүртгэхээс татгалзах эрх зүйн үндэслэл болон намын гишүүнчлэлээс гарах эрхтэй холбоотой маргаан үүстэй. Нэхэмжлэгч нь өмнөх намын гишүүнээс гарах хүсэлт гаргасан боловч хариуцагч байгууллага түүнийг нэр дэвшигчээр бүртгүүлсэн тогтоолоос хамааралгүйгээр, нэр дэвшигчээр бүртгэхээс татгалзах хуулийн заалтыг үндэслэн нэр дэвшигчээр бүртгүүлсэн хэсгийг хүчингүй болгосон тогтоол гаргажээ.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Хариуцагч байгууллагын тогтоолол хүчингүй болгох шаардлага гаргасан бөгөөд намын гишүүн намаас гарах эрхтэй тул нэр дэвшигчээр бүртгүүлсэн шийдвэр нь хууль бус гэж үзсэн.
• Хариуцагч (захиргааны байгууллага): Нэр дэвшигчид тавигдах тусгай шаардлагыг хангах эсэх нь холбогдох эрх бүхий байгууллагын шийдвэрээр тогтоогдоно, тийм учраас нэр дэвшигчээр бүртгүүлсэн хэсгийг хүчингүй болгосон нь үндэслэлтэй гэж үзсэн.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх хэргийг хянаж шийдвэрлэсэн байна. Давж заалдах шатны шүүх хариуцагч байгууллагын тогтоолоор гаргасан шийдвэрийг бүхэлд нь хүчингүй болгосон. Нэхэмжлэгч намын гишүүнчлэлээс гарах хүсэлт гаргасан баримт тогтоогдсон тул түүнийг намын гишүүнээс чөлөөлөгдсөнд тооцох ёстой, учир нь Улс төрийн намын тухай хууль нь намын дүрмээс илүү хүчин чадал бүхий эрх зүйн эх сурвалж юм.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Намын гишүүн хэдийд ч өөрийн хүсэл зоригийн үндсэн дээр намаас гарах эрхтэй тул намын гишүүнчлэлээс гаргасан өргөдөл хүлээн авсан бол түүнийг намаас гарсанд тооцох ёстой (Улс төрийн намын тухай хууль 5.7).
• Намын гишүүн намаас гарах тухай өргөдөл гаргаснаар түүнийг намаас гарсанд тооцох хууль зүйн зохицуулалт нь намын дүрмээс илүү хүчин чадал бүхий эрх зүйн эх сурвалч байх тул намын дүрмийг дагаж мөрдөх нь буруу, учир нь Улс төрийн намын тухай хууль нь намын дүрмээс илүү хүчин чадалтай юм.
• Нэр дэвшигчээр бүртгүүлсэн шийдвэр гаргасны дараа нэр дэвшигчээр бүртгэхээс татгалзах хуулийн үндэслэл ашиглах нь нэр дэвшигчийн сонгох, сонгогдох эрхийг хязгаарласан тул хууль бус юм (Монгол Улсын Их Хурлын сонгуулийн тухай хууль 33.2).