Өмнөговь аймаг дахь Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхийн Шийдвэр

Үйл явдал

Газар ашиглах гэрээ байгуулахаас татгалзсан захиргааны актын хууль бус байдлыг тогтоолгох маргаан. Ашигт малтмалын ашиглалтын тусгай зөвшөөрөл эзэмшигч компани тухайн талбай дээрээ уул уурхайн үйл ажиллагаа явуулах зорилгоор газар ашиглах гэрээ байгуулах хүсэлт гаргасан боловч сумын захиргааны удирдлага Засгийн газрын шинээр газар олгохгүй байх шийдвэрийг үндэслэн гэрээ байгуулахаас татгалзсан байна.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Сумын Засаг даргын шийдвэр үндэслэлгүй бөгөөд хууль бус тул газар ашиглах гэрээ байгуулахыг даалгаж, шийдвэрийг хүчингүй болгохыг шаардсан.
• Хариуцагч (захиргааны байгууллага): Засгийн газраас хөдөө орон нутагт шинээр газар олгох ажиллагааг хориглосон тул газар ашиглах гэрээ байгуулах боломжгүй гэж үзсэн.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүрэн хангаж, захиргааны актын хууль бус байдлыг тогтоосон. Ашигт малтмалын ашиглалтын тусгай зөвшөөрөл эзэмшигч нь тусгай зөвшөөрлөөр олгогдсон талбайд ашигт малтмал олборлохын тулд газар ашиглах эрх авсан байхыг шаардахгүй, ашигт малтмалын ашиглалтын тусгай зөвшөөрөл олгогдсоноор тухайн газарт газар эзэмших эрх шууд үүсдэг тул хариуцагчийн татгалзсан шийдвэр үндэслэлгүй байна (Ашигт малтмалын тухай хууль 27.8, 27.15, 36.7). Мөн ашигт малтмалын ашиглалтын тусгай зөвшөөрөл эзэмшигч нь газар ашиглах гэрээ байгуулж, улмаар газрын төлбөрийг хоёр дахин өсгөж төлөх үүрэгтэй байдаг тул газар ашиглах гэрээ байгуулах нь хууль ёсны эрх юм (Ашигт малтмалын тухай хууль 35.3.7, Газрын төлбөрийн тухай хууль 3, 7.4). Иймд Засгийн газрын шинээр газар олгохгүй байх шийдвэр нь тусгай зөвшөөрөл эзэмшигчийн хуулиар үүссэн газар эзэмших эрхийг хязгаарлах үндэслэл болохгүй тул хариуцагчийн шийдвэр нь хууль бус байна.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Ашигт малтмалын ашиглалтын тусгай зөвшөөрөл эзэмшигч нь тусгай зөвшөөрөл олгогдсон талбайд ашигт малтмал олборлохын тулд газар ашиглах эрх авсан байхыг шаардахгүй, тусгай зөвшөөрөл олгогдсоноор газар эзэмших эрх шууд үүснэ (Ашигт малтмалын тухай хууль 27.8, 27.15, 36.7).
• Засгийн газрын шинээр газар олгохгүй байх шийдвэр нь тусгай зөвшөөрөл эзэмшигчийн хуулиар үүссэн газар эзэмших, ашиглах эрхийг хязгаарлах үндэслэл болохгүй (Ашигт малтмалын тухай хууль, Газрын тухай хууль).
• Ашигт малтмалын ашиглалтын тусгай зөвшөөрөл эзэмшигч нь газар ашиглах гэрээ байгуулснаар газрын төлбөрийг хоёр дахин өсгөж төлөх үүрэг хүлээдэг тул газар ашиглах гэрээ байгуулах нь хууль ёсны ашиг сонирхлыг хамгаалах үндэслэл болно (Ашигт малтмалын тухай хууль 35.3.7, Газрын төлбөрийн тухай хууль 3, 7.4).