Улсын дээд шүүхийн Шүүх хуралдааны тогтоол

Үйл явдал

Гэрээний үүрэг гүйцэтгэх хугацаа болон шаардах эрхийн хөөн хэлэлцэх хугацааг тодорхойлох маргаан. Нэхэмжлэгч нь талийгаачтай байгуулсан зээлийн гэрээний дагуу үндсэн төлбөр болон хүү, алдангийг гаргуулж өгөхийг шаардсан бөгөөд талийгаач нас барсны улмаас түүний өвлөгчөөс уг үүргийг гүйцэтгүүлэхээр нэхэмжлэл гаргасан.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Талийгаачийн өвлөгч нь өвлөн авсан өвийн хэмжээгээр гэрээний үүрэг хариуцах ёстой тул үндсэн төлбөр, хүү, алдангийг гаргуулна гэж үзэж байна.
• Хариуцагч: Гэрээний үүрэг гүйцэтгэх хугацаа дууссан, шаардах эрхийн хөөн хэлэлцэх хугацаа хэтэрсэн, мөн зээлийн мөнгө бүрэн авч аваагүй тул үүрэг гүйцэтгэхээс татгалзаж байна.

Шатуудын шийдвэр

Анхан болон давж заалдах шатны шүүх талийгаачийн үндсэн төлбөрийг хариуцагчаас гаргуулж өгөхийг шийдвэрлэсэн тул хяналтын шатны шүүх доод шатны шийдвэрийг хэвээр үлдээв. Учир нь талийгаач нас барсны дараа нэхэмжлэгч нь өвлөгчөөс үүрэг шаардсан нь өв нээгдсэн өдрөөс хойш нэг жилийн дотор багтсан тул шаардах эрхийн хөөн хэлэлцэх хугацаа хэтрээгүй (Иргэний хууль 536.1). Мөн гэрээнд мөнгө хүлээн авсан тухай үг хэллэгийг ашигласан байсан тул зээлийн үндсэн төлбөрийг хүлээн авсан гэж үзэх үндэслэлтэй (Иргэний хууль 198.1). Хариуцагч тал зээлийг торгоор төлж байсныг нотлох гэрчээр асуулгах хүсэлт гаргасан боловч гэрчийн мэдээллийг олж өгөхгүй байсан тул шүүх уг хүсэлтийг хангахгүй орхисон нь зөв (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хууль 25.2.2, 38.1).

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Өвлүүлэгчийн гүйцэтгэх үүрэг өвлөгчөөр дамжин шилжих бөгөөд өвлөгч нь өвлөн авсан эд хөрөнгийнхөө хэмжээгээр үүрэг хариуцах ёстой (Иргэний хууль 535.1).
• Өвлүүлэгч нас барсны даратайгаар нэхэмжлэл гаргасан нь өв нээгдсэн өдрөөс хойш нэг жилийн дотор өвлөгчөөс үүрэг шаардсан тул шаардах эрхийн хөөн хэлэлцэх хугацаанд тооцогдоно (Иргэний хууль 536.1).
• Гэрээний нөхцөлд мөнгөн хөрөнгийг хүлээлгэн өгсөн гэж илэрхийлсэн бол үйлдэл нь өнгөрсөн цаг дээр илэрхийлэгдсэн тул тухайн мөнгөн хөрөнгийг шилжүүлэн өгсөн гэж үзнэ (Иргэний хууль 198.1).