Улсын дээд шүүхийн Шүүх хуралдааны тогтоол

📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА

• Үйл явдал: Нэхэмжлэгч Г нь хариуцагч Ө-тэй 2016 онд амаар тохиролцон орон сууц худалдах, худалдан авах гэрээ байгуулсан. Нэхэмжлэгч орон сууцыг хариуцагчид хүлээлгэн өгсөн боловч хариуцагч үнийг бүрэн төлөөгүй тул гэрээнээс татгалзаж, орон сууцыг чөлөөлүүлэх, түрээсийн төлбөр болон бусад зардлыг гаргуулахаар нэхэмжилсэн. Хариуцагч сөрөг нэхэмжлэл гаргаж, орон сууцны өмчлөгчөөр тогтоолгохыг шаардсан.
• Нэхэмжлэгч: Г нь орон сууцыг 180,000,000 төгрөгөөр худалдсан, хариуцагч 75,000,000 төгрөгийг төлсөн, үлдэгдэл төлбөрийг төлөөгүй тул гэрээнээс татгалзаж, орон сууцыг чөлөөлүүлж, түрээсийн төлбөр болон гэрээний үүргийн зөрчлийн төлбөр, шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх зардлыг гаргуулах.
• Хариуцагч: Ө нь орон сууцыг 160,000,000 төгрөгөөр худалдан авахаар тохирсон, нийт 115,000,000 төгрөгийг төлсөн, үлдэгдэл төлбөрийг төлөхөөр тохирсон. Орон сууцны төлбөрийг бүрэн төлсөн тул өмчлөгчөөр тогтоолгож, өмчлөх эрхийн гэрчилгээг шилжүүлэн өгөхийг даалгуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. Нэхэмжлэлийн шаардлагуудыг бүхэлд нь зөвшөөрөхгүй.

🏛️ АНХАН ШАТ

• Өдөр: 2024-12-10, Дугаар: 101/ШШ2024/05829
• Шийдвэр: Орон сууцыг чөлөөлөхийг хариуцагчид даалгаж, нэхэмжлэлийн бусад шаардлага болон сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон.
• Үндэслэл: Иргэний хуулийн 243.1, 205.1, 227.1. Хариуцагч орон сууцны төлбөрийг бүрэн төлөөгүй тул өмчлөгчөөр тогтоолгох эрхгүй. Нэхэмжлэгч гэрээнээс татгалзсан нь хууль зөрчөөгүй. Өөрийн хүсэл зоригоор орон сууцаа худалдаж, бусдын байрыг түрээсэлсэн тул түрээсийн төлбөр болон гэрээний үүргийн төлбөрийг гаргуулах үндэслэлгүй.

🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ

• Өдөр: 2025-02-14, Дугаар: 210/МА2025/00355
• Гомдлол гаргагч: Хариуцагч
• Гомдлолын шалтгаан: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч гомдол гаргасан.
• Шийдвэр: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчилж, хариуцагчаас 67,166,666 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгчид, нэхэмжлэгчээс 95,000,000 төгрөг гаргуулж хариуцагчид олгож, бусад хэсгийг хэвээр үлдээсэн.
• Үндэслэл: Иргэний хуулийн 243.1, 205.1, 227.1, 227.3. Нэхэмжлэгч гэрээнээс татгалзсан нь хуульд нийцсэн. Хариуцагч 95,000,000 төгрөгийг төлсөн тул нэхэмжлэгчээс буцаан гаргуулна. Талууд гэрээний үүргийн зөрчлөөс үүсэх хохирлыг тохиролцсон тул хариуцагчийн эзэмшилд байсан орон сууцнаас олох байсан орлогыг хохиролд тооцож, 67,166,666 төгрөгийг гаргуулсан.

⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ

• Өдөр: 2025-06-19, Дугаар: 001/ШХТ2025/00429
• Гомдлол гаргагч: Хариуцагч Ө
• Гомдлолын шалтгаан: Хоёр шатны шүүх хуулийг зөрүүтэй хэрэглэсэн, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны ноцтой зөрчил гаргасан нь шүүхийн шийдвэрт нөлөөлсөн.
• Шийдвэр: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалын тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтыг "95,000,000 төгрөг" гэснийг "115,000,000 төгрөг" гэж, "632,950 төгрөг" гэснийг "732,950 төгрөг" гэж тус тус өөрчлөн, магадлалын бусад заалтыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн гомдлын заримыг хангасан.

📚 ҮНДЭСЛЭЛ

• Зохигчид 2016 онд орон сууц худалдах-худалдан авах гэрээг амаар байгуулж, нэхэмжлэгч орон сууцыг хариуцагчид хүлээлгэн өгсөн нь Иргэний хуулийн 243.1, 43.1.1-д нийцнэ.
• Талууд 2020.02.01-ний өдрийн "Орон сууцны төлбөр төлөх гэрээ"-гээр орон сууцны үнийг 180,000,000 төгрөгөөр тохирсон нь нэхэмжлэгчийн тайлбар болон баримтаар нотлогдсон.
• Хариуцагч нь орон сууцны төлбөрт нийт 115,000,000 төгрөгийг төлсөн нь дансны хуулгаар нотлогдсон.
• Хариуцагч орон сууцны төлбөрийг бүрэн төлөөгүй тул Иргэний хуулийн 243.1-д зааснаар өмчлөгчөөр тогтоолгох, өмчлөх эрхийг шилжүүлэхийг шаардах эрхгүй. Сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон нь хууль ёсны.
• Нэхэмжлэгч гэрээний үүргээ зөрчсөн тул Иргэний хуулийн 225.1-д заасны дагуу гэрээнээс татгалзсан нь хууль зөрчөөгүй.
• Гэрээнээс татгалзсан тохиолдолд талууд гэрээний гүйцэтгэлийг биет байдлаар нь буцааж өгөх үүрэгтэй тул нэхэмжлэгчээс хариуцагчид 115,000,000 төгрөгийг гаргуулж олгоно.
• Гэрээний үүргийн зөрчлөөс үүссэн хохирлыг Иргэний хуулийн 227.1, 227.3-т заасны дагуу тооцох бөгөөд талууд 2020.02.01-ний өдрийн гэрээний 3.1-д нэг сарын төлбөрийг 1,250,000 төгрөгөөр тооцохоор тохиролцсон нь хууль зөрчөөгүй. Давж заалдах шатны шүүх 67,166,666 төгрөгийг гаргуулахаар шийдвэрлэсэн нь үндэслэл бүхий боловч хохирол тооцсон хугацаанд техникийн алдаа гаргасан.
• Гэрчийг шүүх хуралдаанд оролцуулаагүй нь хариуцагчийн өмгөөлөгч татгалзсан, хариуцагч эсэргүүцээгүй тул хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журам зөрчөөгүй.