Нийслэлийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

Үйл явдал

Даатгалын гэрээний хүрээнд зам тээврийн ослын улмаас учирсан хохирлыг нөхөн төлбөрөөр хангуулах, мөн даатгагчийн үүргийг зөрчсөнөөс үүссэн хохирлыг нэхэх иргэний маргаан. Нэхэмжлэгч тээврийн хэрэгслийн бүрэн даатгалд хамрагдаж, осол гарсны дараа шаардлагатай бүх баримтыг даатгагчид хүргүүлсэн ч, даатгагч нөхөн төлбөрийг хугацаанд олгохгүй, буруутай гуравдагч этгээдээс шаардлага гаргах эрхийг татгалзсан гэж худлаа тайлбарлаж, төлбөрийг түдгэлзүүлсэн.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Даатгалын гэрээнд заасны дагуу ослын улмаас учирсан хохирлыг 100 хувь нөхөн төлүүлэх, мөн даатгагчийн хугацаа алдагдлуудаас шалтгаалан олох ёстой байсан орлогоор хохирсон тул хохирлыг нэхэмжилсэн. Даатгагч нь Санхүүгийн зохицуулах хорооны шийдвэрийг зөрчсөн, мөн Иргэний хуулийн заалтыг буруу тайлбарласан.
• Хариуцагч: Нэхэмжлэгч нь буруутай гуравдагч этгээдээс гэм хорын хохирлоо шаардах эсхүл шаардлагыг хангуулах эрхээсээ татгалзсан эсэх нь тодорхойгүй байгаа тул нөхөн төлбөрийг түр түдгэлзүүлсэн. Иргэний хуулийн 443.7-д зааснаар даатгуулагч эрхээ татгалзсан бол даатгагч үүргээс чөлөөлөгдөнө гэж үзсэн.

Шатуудын шийдвэр

Доод шатны шүүх нэхэмжлэлийн ихэнх хэсгийг хангаж, даатгагчаас нөхөн төлбөр болон хохирол төлүүлэхээр шийдвэрлэв. Дээд шатны шүүх доод шатны шийдвэрийг хэсч өөрчилсөн. Нэхэмжлэгчид учирсан хохиролд хариуцагч гэм буруугүй, уг хохирлыг хариуцан арилгах хууль зүйн үндэслэлгүй байхад доод шатны шүүх хариуцагчаас нэмэлт зардал, олох байсан орлогын хохирлыг бүрэн хэмжээгээр гаргуулах шийдвэр гаргасан тул дээд шатны шүүх Иргэний хуулийн 431 дүгээр зүйлд нийцээгүй гэж үзэн, гэрээнд тохиролцсон нэмэлт зардлын хязгаарлалтыг үндэслэн тухайн хэсгийн нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. Мөн хариуцагч талын хууль зүйн туслалцаа авах, хэргийн материалтай танилцах эрхийг хангаагүй гэсэн гомдлыг шүүх хуралдаанд төлөөлөгч оролцож, өмгөөлөгчтэй хамтран ажилласан баримтаар нотлогдоогүй тул хангаагүй гэж үзсэн.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Гэрээний үүргийг зөрчсөнөөс шалтгаалан үүрэг гүйцэтгүүлэгч олох ёстой байсан орлогоороо хохирсон тохиолдолд Иргэний хуулийн 219.1, 227.3-д заасны дагуу тухайн хохирлыг нөхөн төлүүлэх үндэслэл болно.
• Даатгуулагч нь буруутай гуравдагч этгээдээс гэм хорын хохирлоо шаардах эрхээсээ татгалзсан эсэх нь тодорхой бус, эсвэл татгалзсан гэж үзэх баримт байхгүй тохиолдолд даатгагч нь Иргэний хуулийн 443.7-д заасан чөлөөлөгдөх нөхцөлд хамрагдахгүй, нөхөн төлбөр олгох үүргээ биелүүлэх ёстой.
• Талуудын хэлэлцэн тохирсон даатгалын нөхөн төлбөрийн хүрээнд нэмэлт зардлын хязгаарлалт байгаа бол шүүх тухайн хязгаарлалтыг үндэслэн хохирлыг тооцох ёстой.