Дархан-Уул аймгийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

Үйл явдал

Хамтран зээлдэгчдийн нэгээс зээлийн үүргийг бүхэлд нь шаардах эрх зүйн маргаан, мөн фидуцийн гэрээний дагуу барьцаа хөрөнгийг гаргуулах асуудал үүссэн. Нэхэмжлэгч компани нь хариуцагчдэд автомашин худалдаж авах зорилгоор тодорхой хүүтэй зээл олгож, үүргийн гүйцэтгэлийг хангах үүднээр тухайн машиныг өмчлөлд шилжүүлэх гэрээ байгуулсан. Хариуцагч нар зээлийн хугацаанд төлбөрөө хийгээгүй тул нэхэмжлэгч үндсэн зээл, хүүгээс гадна барьцаа хөрөнгийг өөрийн эзэмшилд шилжүүлэхийг шаардсан.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Хариуцагчаас зээлийн үндсэн төлбөр, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг гаргуулах, мөн фидуцийн гэрээний дагуу барьцаа болгон өмчлөлд шилжүүлсэн автомашиныг өөрийн эзэмшилд шилжүүлэхийг шаардсан.
• Хариуцагч: Үндсэн зээлдэгч нь хамтран зээлдэгч бөгөөд тэрээр машиныг залилан зарсан тул эрүүгийн хэрэг үүссэн, иймд иргэний хэргийг хэрэгсэхгүй болгох, мөн өөрийг нь дангаар зээлийг төлүүлэх нь хууль бус гэж эсэргүүцсэн.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх хариуцагчаас зээлийн өрийг төлүүлэхийг шийдвэрлэсэн боловч фидуцийн гэрээний дагуу барьцаа хөрөнгийг гаргуулах тухай шаардлагыг шийдвэрлэлгүй орхисон байв. Давж заалдах шатны шүүх доод шатны шийдвэрийг өөрчилсөн. Хариуцагч нь зээлийн гэрээний хамтран үүрэг гүйцэтгэгч байсан тул Иргэний хуулийн 242.1-т зааснаар үүргийн гүйцэтгэлийг бүхэлд нь шаардах эрх нэхэмжлэгчид байдаг тул хариуцагчаас дангаар шаардах нь зөв гэж үзсэн. Мөн зээлийн үүргийг биелүүлээгүй байх тул Иргэний хуулийн 235.4-т заасны дагуу фидуцийн зүйлийг шаардах эрх үүссэн тул шийдвэрт барьцаа автомашиныг нэхэмжлэгчийн эзэмшилд шилжүүлэх тухай заалтыг нэмж оруулсан.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Хамтран үүрэг гүйцэтгэгчдийн хэн хэн нь үүргийн гүйцэтгэлийг үүрэг гүйцэтгүүлэгчид бүхэлд нь буюу хэсэгчлэн хүлээлгэн өгөх, үүрэг гүйцэтгүүлэгч нь үүргийн гүйцэтгэлийг бүхэлд нь буюу хэсэгчлэн үүрэг гүйцэтгэгч тус бүрээс шаардах эрхтэй байдаг. Иймд нэхэмжлэгч хамтран зээлдэгчдийн аль нэгнээс нь дангаар зээлийн өрийг шаардах нь диспозитив эрхэд хамаарах бөгөөд хууль зөрчөөгүй болно (Иргэний хууль 242.1).
• Үүрэг гүйцэтгэгч хүлээсэн үүргээ биелүүлээгүй тохиолдолд үүрэг гүйцэтгүүлэгч фидуцийн зүйлийг шаардах эрхтэй бөгөөд эд хөрөнгийг өмчлөлд шилжүүлэх гэрээний дагуу барьцаа хөрөнгийг бодитойгоор гаргуулан авснаар үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулж болно (Иргэний хууль 235.4).
• Эрүүгийн хэрэг үүсгэн шалгаж байгаа нь иргэний хэргийг хэрэгсэхгүй болгох үндэслэл болохгүй. Зээлийн гэрээний үүрэг биелээгүй байх нь иргэний хуулийн дагуу зээлийн өрийг төлүүлэх, барьцаа хөрөнгийг гаргуулах эрх үүсгэдэг (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хууль 65.1.8-д заасан хэрэгсэхгүй болгох үндэслэлд тохирохгүй).