Дорноговь аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүх /Иргэний хэрэг/ийн Шийдвэр

Үйл явдал

Худалдах-худалдан авах болон арилжааны гэрээ — орон сууц захиалан бариулах гэрээний үүрэг биелээгүйгээс үүссэн төлбөр болон алдангийн маргаан. Захиалагч тал орон сууц захиалах гэрээ байгуулж, төлбөрийн графикийн дагуу төлөлт хийсэн боловч ажил гүйцэтгэгч тал барилгыг заасан хугацаанд ашиглалтад оруулаагүй тул талууд гэрээг цуцалсан байна. Үүнээс үүдэн захиалагч тал төлсөн мөнгөө буцаан авах болон гэрээний алданги нэхэмжилсэн хэрэг.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Орон сууц ашиглалтад орох ёстой хугацаа хэтэрсэн тул гэрээг цуцалсан бөгөөд төлсөн үндсэн төлбөр болон гэрээнд заасан хувиар алданги нэхэмжилж байна.
• Хариуцагч: Ковид-19 цар тахлын үеэр барилгын материалын үнэ хэт өссөн, санхүүгийн хүнд нөхцөл байдал үүссэн тул гэрээний үүргээ биелүүлж чадаагүй, иймд алданги төлөх үндэслэлгүй гэж үзэж байна.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх хариуцагч талыг үндсэн төлбөр болон алданги төлөх үүрэгтэй гэж үзэн, нэхэмжлэлийн үндсэн шаардлагыг хагас бус хэрэгсэв. Хариуцагч тал хүнд нөхцөл байдал, материалын үнэ өссөн гэж тайлбарласан боловч талуудын хооронд гэрээ цуцлах тухай акт үйлдсэн, гэрээний хугацаа хэтэрсэн баримттай байгаа тул хүнд нөхцөл байдал нь алданги төлөх үүргээс чөлөөлөх үндэслэл болохгүй гэж дүгнэв. Гэрээг талууд тохиролцсоноор цуцалсан тул алданги тооцох хугацааг гэрээ цуцлагдсан үеэс эхлэн тооцох ёстой тул нэхэмжлэгчийн алдангийн тооцоолол буруу байна гэж үзлээ. Иргэний хууль 343.1, 355.1, 227.1-ийн дагуу гэрээг цуцалсан тул захиалагч талд учирсан хохирлыг нөхөн төлүүлэх үүрэгтэй гэж шийдвэрлэв.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Ажил гүйцэтгэгч тал гэрээнд заасан үүргээ биелүүлж чадаагүй, хугацаа хэтрүүлсэн тул захиалагч тал гэрээг цуцалж, хохирлоо нөхөн төлүүлэх эрхтэй (Иргэний хууль 225, 227, 355).
• Гэрээг талууд тохиролцсоноор цуцалсан тохиолдолд алдангийн тооцоолол нь гэрээ цуцлагдсан үеэс эхлэн тооцогдох ёстой (Иргэний хууль 343).
• Барилгын материалын үнэ өсөх, санхүүгийн хүнд нөхцөл байдал үүсэх нь гэрээний үүргээ биелүүлээгүйгээс үүссэн алдангийг төлөх үүргээс чөлөөлөх үндэслэл болохгүй (Иргэний хууль 343).