Баянгол дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн Шийдвэр

Үйл явдал

Банкны зээлийн гэрээний үүргийг гүйцэтгээгүй, барьцаа хөрөнгөөр хангуулах, мөн батлан даалтын сангаас нөхөн төлүүлэх эрхийг хэрэгжүүлэх тухай маргаан. Зээлдэгч компани нь зээлийн гэрээнд заасан төлбөрийн хуваарийг зөрчиж, үндсэн зээл болон хүүгээ цаг тухайд нь төлөөгүй. Нэхэмжлэгч банк нь зээлдэгчээс үлдэгдэл төлбөрийг шаардаж, барьцаа хөрөнгийг худалдаж авахыг хүссэн. Мөн батлан даалтын сан зээлийн үлдэгдлийг төлсөн тул түүнийг нөхөн төлүүлэх эрхийг хариуцагчаас шаардахыг оролдсон.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Зээлдэгч компаниас үндсэн зээл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг гаргуулах, барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулахыг хүссэн. Мөн батлан даалтын сан төлсөн мөнгөө хариуцагчаас нөхөн төлүүлэх эрхтэй гэж үзсэн.
• Хариуцагч: Цар тахал, хил хаагдсан, үйл ажиллагаа зогссон тул төлбөр хойшлуулах хүсэлт гаргасан ч шийдвэрлэгдээгүй. Батлан даалтын сангийн төлбөрийг хариуцагчаас шаардах эрхгүй, учир нь батлан даалтын ерөнхий гэрээгээр хариуцагчийг оролцуулаагүй гэж үзсэн.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх нь нэхэмжлэгчийн зээлдэгч компаниас үлдэгдэл төлбөр шаардах хэсгийг хэрэгжүүлж, батлан даалтын сангаас нэхэмжлэх хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон.

Зээлдэгч компани зээлийн гэрээний дагуу үндсэн зээл, хүүгээ цаг тухайд нь төлөөгүй байсан тул нэхэмжлэгч банк нь зээлийн үлдэгдэл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг шаардах эрхтэй гэж үзсэн.

Нэхэмжлэгч банк нь зээлийн гэрээнд заасан барьцааны зүйлээр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулахыг хүссэн тул Иргэний хуулийн 175.1-д заасны дагуу барьцаа хөрөнгийг шүүхийн шийдвэрийн дагуу албадан худалдах эрх үүссэн гэж үзсэн.

Батлан даалтын сан зээлийн үлдэгдлийг төлсөн ч батлан даалтын ерөнхий гэрээгээр хариуцагчийг оролцуулаагүй байсан тул батлан даалтын гуравласан гэрээнд заасан хариуцлагаас чөлөөлсөн эрсдэлийг хариуцагч хариуцах үндэслэлгүй гэж үзсэн.

Нэхэмжлэгч банк нь батлан даалтын сангаас төлбөр шаардах эрхгүй, харин батлан даалтын сан энэ төлбөрийг төлсөн тохиолдолд гуравласан гэрээнд зааснаар хариуцагчаас нөхөн төлүүлэх эрх нээлттэй байна гэж үзсэн.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Зээлийн гэрээний үүргийг гүйцэтгээгүй тохиолдолд нэхэмжлэгч нь үндсэн зээл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг шаардах эрхтэй (Иргэний хууль 451.1, 452.1, 453.1).
• Үүрэг гүйцэтгэгч хугацаа хэтрүүлсэн тохиолдолд үүрэг гүйцэтгүүлэгч нь үл хөдлөх эд хөрөнгийг худалдахыг шаардах эрхтэй бөгөөд гүйцэтгээгүй тохиолдолд шүүхийн шийдвэрийн дагуу албадан худалдана (Иргэний хууль 174.1, 175.1).
• Гэрээний талуудын хооронд үүссэн эрх зүйн харилцаанаас гадуур, нэг талын гэрээгээр нөгөө талын хариуцлагыг чөлөөлсөн тохиолдолд тухайн тал нь хариуцлага хүлээх үндэслэлгүй (Иргэний хууль 174.1, 175.1).