Хөвсгөл аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүх /Иргэний хэрэг/ийн Шийдвэр

Үйл явдал

Газар эзэмших эрхийг шилжүүлэх тухай маргаан — худалдах-худалдан авах гэрээний үүргийг биелүүлүүлэх. Нэхэмжлэгч нь хариуцагчаас тодорхой хэмжээний газар эзэмших эрхийг мөнгөөр худалдан авах гэрээ байгуулж, төлбөрийг бүрэн гүйцэтгэсэн боловч хариуцагч нь эрхийг цахимаар шилжүүлэх хүсэлтээ илгээгээгүй байна. Хариуцагчийн төлөөлөгч нь уг гэрээг хүчин төгөлдөр бус гэж үзэн сөрөг нэхэмжлэл гаргасан.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Гэрээний дагуу төлбөрийг бүрэн төлж, холбогдох баримт бичгүүдийг хүлээн авсан тул газар эзэмших эрхийг цахимаар шилжүүлэхийг даалгасуулъя.
• Хариуцагч: Төр эзэмшдэг газрыг худалдах зохицуулалт хуульд байхгүй тул гэрээ нь хууль зөрчсөн, хүчин төгөлдөр бус хэлцэл бөгөөд газрыг албадан чөлөөлүүлэх шаардлагатай.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх нэхэмжлэгчийн шаардлагыг хүлээн зөвшөөрч, хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. Нэхэмжлэгч нь гэрээг нотариатаар батлуулж, төлбөрийг бүрэн гүйцэтгэсэн бөгөөд хариуцагч нь гэрээг хүлээн зөвшөөрч татвараа төлсөн баримт бичгүүдийг хүлээлгэн өгсөн байсан тул Иргэний хууль 9.4.3, 243.1-д үндэслэн эрхийг шилжүүлэхийг даалгав. Хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон, учир нь газар эзэмших эрхийг үнэ төлбөртэйгээр шилжүүлэх нь нийтэд илэрхий бөгөөд хуулиар хориглосон хэлцэл гэж үзэх үндэслэлгүй тул Иргэний хууль 56.1.1-ийн нөхцөл тогтоогдоогүй. Мөн нэхэмжлэгч нь шударга эзэмшигчийн эрхээр эд хөрөнгө эзэмшиж буй нөхцөл тогтоогдоогүй тул Иргэний хууль 92.1-ийн үндэслэлээр саадыг арилгуулах шаардлага байхгүй гэж дүгнэв.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Газар эзэмших эрхийг үнэ төлбөртэйгээр шилжүүлэх зохицуулалт хуульд тусгагдаагүй байсан ч талууд гэрээний агуулга, үнийг чөлөөтэй тохиролцсон бол үүнийг хуулиар хориглосон, хүчин төгөлдөр бус хэлцэл гэж үзэх үндэслэлгүй (Иргэний хууль 56.1.1).
• Гэрээ байгуулагдаж, талууд үүргээ хэрэгжүүлж эхэлсэн (төлбөр төлсөн, баримт бичиг хүлээлгэн өгсөн) бол тухайн хэлцэл нь эрх, үүрэг, үр дагаврыг бий болгосон гэж үзнэ (Иргэний хууль 243.1).