Дархан-Уул аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүх /Иргэний хэрэг/ийн Шийдвэр

Үйл явдал

Худалдах-худалдан авах гэрээний үлдэгдэл төлбөр болон алданги нэхэмжлэх маргаан. Худалдагч тал нь гэрээний дагуу малын малчдын нийлүүлэлтийг хүлээлцсэн боловч хариуцагч компани нь төлбөрийн үлдэгдэл болох ойролцоогоор 100 сая төгрөгийг төлөөгүй тул нэхэмжлэсэн байна.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Гэрээний дагуу малын нийлүүлэлтийг хүлээлцсэн тул үлдэгдэл төлбөр болон гэрээнд заасан алдангийг нэхэмжилж байна.
• Хариуцагч: Ковид цар тахлын улмаас үйлдвэрүүд хаагдсан, замууд хаагдсан зэрэг давагдашгүй хүчин зүйл үүссэн тул төлбөр төлөх үүргээ биелүүлээгүй гэж үзэн, гэрээг хүчин төгөлдөр бусад тооцуулж, төлсөн мөнгөө буцаан авахыг шаардсан.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх нэхэмжлэлийн үндсэн шаардлагын үлдэгдэл төлбөрийг хүлээн зөвшөөрч, алдангийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож, сөрөг нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон.

• Гэрээний дагуу малын нийлүүлэлтийг хүлээлцсэн тул гэрээ хүчин төгөлдөр гэж үзнэ, учир нь хариуцагч тал төлбөрийн үүргээ биелүүлээгүй байна.
• Хариуцагч тал давагдашгүй хүчин зүйл үүссэн гэж үзсэн боловч гэрээний дагуу уг байдлыг өөрийн тал тодорхойлох заалттай байсан нь хариуцагчид өөртөө давуу байдал олгосон тул давагдашгүй хүчин зүйл гэж үзэх үндэслэл хангалтгүй байна.
• Талууд гэрээний дагуу асуудлыг харилцан зөвшилцэх замаар шийдвэрлэх заалттай байсан боловч нэхэмжлэгч тал гэрээний дагуу арга хэмжээ авсан эсэх нь баримтлагдаагүй тул давагдашгүй хүчин зүйл үүссэн гэх үндэслэл хангалтгүй байна.
• Алдангийн хэмжээ нь үндсэн үлдэгдэл төлбөрийн 50 хувиас хэтэрсэн байгаа тул хэргийн нөхцөл байдлыг харгалзан алдангийг багасгах шаардлагатай байна (Иргэний хууль 232.8).

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Гэрээний дагуу үүрэг биелүүлээгүй тохиолдолд үлдэгдэл төлбөрийг төлөх үүрэг үүснэ (Иргэний хууль 243.1).
• Гэрээнд заасан давагдашгүй хүчин зүйлийн тодорхойлолт нь нэг талдаа давуу байдал олгосон тохиолдолд түүнийг давагдашгүй хүчин зүйл гэж үзэх үндэслэл хангалтгүй (Иргэний хууль 232.6).
• Алдангийн хэмжээ нь үндсэн үүргийн хэмжээнээс хэт их байвал шүүх хэргийн нөхцөл байдлыг харгалзан алдангийг багасгах эрхтэй (Иргэний хууль 232.8).