Булган аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүх /Иргэний хэрэг/ийн Шийдвэр

Үйл явдал

Тооцоо нийлэх гэрээг хэрэгжүүлэхгүй, мөнгөн үлдэгдэл болон алданги төлөхгүй байсантай холбоотой иргэний маргаан. Нэхэмжлэгч нь хариуцагчид мах нийлүүлсэн бөгөөд тэдгээрийн төлбөрийг нотариатаар баталгаашуулсан тооцоо нийлэх гэрээгээр тооцоолно гэж тохиролцсон боловч хариуцагч мөнгөн үлдэгдлийг төлөөгүй байна.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Нотариатаар баталгаашуулсан гэрээний дагуу мөнгөн үлдэгдэл, хүү болон өдрийн алданги гаргуулна гэж шаардаж байна.
• Хариуцагч: Махны чанар муу байсан тул үнийн тооцоог өөрөөр гаргасан, мөн гэрээг дарамт шалгууртай байдлаар байгуулсан тул гэрээг хүлээн зөвшөөрөхгүй байна.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх нэхэмжлэлийн үндсэн шаардлагыг хагасаж, хариуцагчаас мөнгөн үлдэгдэл болон алдангийг гаргуулж олгох шийдвэр гаргасан.

• Нотариатаар баталгаажсан тооцоо нийлэх гэрээ нь талуудын сайн дунангийн үндсэн дээр байгуулсан баримт болох тул гэрээний дагуу үүрэг гүйцэтгэх ёстой, учир нь хариуцагч гэрээгээр хүлээсэн мөнгөн төлбөрийг бүрэн төлөөгүй байна.
• Хариуцагч гэрээг уншиж үзэлгүй, мөн хариуцагчийн гэр бүлийн гишүүний хэлсэн үгээр айж, дарамт шалгууртай байдлаар гарын үсэг зурсан гэх үндэслэл нь нотлогдожгүйсэн тул гэрээг хүлээн зөвшөөрөх ёстой.
• Мөнгөн үлдэгдэл төлөгдсөн нь нийт махны үнийн тооцооноос хамаарах тул гэрээний дагуу үлдэгдэл мөнгөн дүнг тооцох ёстой.
• Алдангийн тооцоолол нь гэрээнд заасан нөхцөл болон Иргэний хууль 232.4, 232.6-тай нийцэж байгаа тул алдангийг тооцох нь зөв юм.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Талуудын аль нэг нь гэрээгээр хүлээсэн үүргээ зөрчсөн, нэмэлт хугацаа тогтоосон боловч үр дүн гараагүй бол нөгөө тал гэрээнээс татгалзах эрхтэй (Иргэний хууль 225.1).
• Гэрээг хэрэгжүүлэх үүрэг гүйцэтгэхгүй бол нөхөн төлбөр болон алданги төлөх үүрэг үүснэ (Иргэний хууль 232.4, 232.6).
• Гэрээг хэрэгжүүлэх үүрэг гүйцэтгэхгүй бол нөгөө тал гэрээнээс татгалзах эрхтэй, ингэхдээ гэрээ биелснээс олсон ашгийг харилцан буцаан өгөх үүрэгтэй (Иргэний хууль 225).