Нийслэлийн Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

Үйл явдал

Замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хууль болон түүний доорх журмыг зөрчсөн үйлдлээр хүний эрүүл мэндэд хүнд хохирол учруулсан хэргийн ял шийтгэл болон хохирлын тооцооллыг тэнсэж өөрчлөх, мөн зорчих эрхийг хязгаарлах ялыг сонгох нь зөв эсэх талаар маргаан үүсэв. Шүүгдэгч тээврийн хэрэгсэл жолоодон явган зорчигчийг мөргөж, хохирол учруулсан тул эрүүгийн хариуцлага хүлээсэн байна.

Талуудын байр суурь

• Шүүгдэгч: Хохирлыг нөхөн төлсөн тул ялыг тэнсэж өгөх, мөн сэтгэцэд учирсан хохирлыг тооцохдоо хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг үйлдэгдэл гарсан үеийнхээр тооцох ёстой гэж үзэв.
• Прокурор: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр үндэслэлтэй, хохирлыг тооцохдоо тухайн үеийн хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг ашигласан нь зөв тул шийдвэрийг хэвээр үлдээх саналтай байв.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх шүүгдэгчийг гэм буруутай гэж үзэн ял шийтгэж, хохирлыг гаргуулж олгох шийдвэр гаргасан. Давж заалдах шатны шүүх шүүгдэгчийн гомдлыг хэрэгсэхгүй болгож, хохирлын төрлийг тодотгох замаар шийдвэрийг өөрчилсөн байна. Учир нь хохирлыг тооцохдоо сэтгэцэд учирсан хохирлыг тусгах шаардлагатай тул хохирлын төрлийг "гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирол, сэтгэцэд учирсан болон бусад гэм хохирол" гэж өөрчилсөн бол, зорчих эрхийг хязгаарлах ялыг сонгосон нь шүүгдэгчийн хувийн байдал, оршин суугаа газрын бүртгэлтэй нэгжтэй холбоотой тул үндэслэлтэй гэж дүгнэв.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Зорчих эрхийг хязгаарлах ялыг сонгохдоо гэмт хэрэг үйлдсэн хүнийг нийгмээс бүрэн тусгаарлахгүйгээр засарч хүмүүжүүлэх, хохирлыг нөхөн төлөх боломжийг олгох зорилготой тул шүүгдэгчийн хувийн байдал, зайлшгүй хэрэгцээг харгалзан хязгаарлах бүс нутгийг тогтоох нь зохистой (Монгол Улсын Үндсэн хууль 16.18).
• Зорчих эрхийг хязгаарлах бүс нутгийг тогтоохдоо иргэний оршин суугаа газрыг засаг захиргааны нэгжээр тодорхойлдог тул шүүгдэгчийн албан ёсны бүртгэлтэй оршин суугаа газрын нутаг дэвсгэрээс гадагш зорчихыг хязгаарласан нь үндэслэлтэй (Иргэний хууль 22.1, Засаг захиргааны нэгжийн тухай хууль 4.1.1).
• Шүүх нь гэмт хэрэг үйлдсэн хүнийг засарч хүмүүжүүлэх, хохирлыг нөхөн төлөх боломжийг олгох зорилготой тул ялыг сонгохдоо эрүүгийн хариуцлагын зорилгыг хангасан байх ёстой (Эрүүгийн хууль 5.1).