Тогтоол №22180

Үйл явдал

Эрүүгийн хуулийн хариуцлага хүлээлгэх үндэслэл, ялангуяа гэм буруутай байдал (хүсэлтэй/хүсэлгүй) болон үйлдлийн болон үйлдэлгүй байдлын ялгааг тодорхойлох эрх зүйн маргаан. Шүүгдэгч нь тодорхой үйлдэл хийгээгүй, зөвхөн үйлдэх үүрэгтэй байсан ч үүргээ биелүүлээгүйгээр буруутгагдаж, энэ нь эрүүгийн хуулийн ерөнхий зарчмын дагуу хариуцлага хүлээхэд хүргэх эсэхийг шүүх тодорхойлох шаардлага үүссэн.

Талуудын байр суурь

• Шүүгдэгч: Өөрийн үйлдэл нь эрүүгийн хуулиар хориглогдсон үйлдэл биш, харин зөвхөн үйлдэх ёстой байсан үүргийг биелүүлээгүй (үйлдэлгүй байдал) тул эрүүгийн хариуцлага хүлээхэд хангалттай үндэс байхгүй гэж үзсэн. Мөн түүний үйлдэл нь гэм буруутай байдлын бүрэлдэхүүн хэсгийг бүрдүүлэхгүй гэж мэдүүлсэн.
• Прокурор: Шүүгдэгч нь хуульд заасан үүргээ биелүүлээгүй бөгөөд энэ нь эрүүгийн хуулийн тусгай хэсгийн заалтад заасан гэмт хэргийн бүрэлдэхүүн хэргийг бүрдүүлж, хариуцлага хүлээлгэх шаардлагатай гэж үзсэн.

Шатуудын шийдвэр

Доод шатны шүүх шүүгдэгчийг буруутгаж, эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэсэн. Дээд шатны шүүх доод шатны шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан. Шүүгдэгчийн үйлдэлгүй байдал нь эрүүгийн хуулийн заалтад заасан гэмт хэргийн бүрэлдэхүүн хэргийг бүрдүүлэхэд хүрэлцэхгүй, мөн гэм буруутай байдлын зэрэг, хэмжээг тодорхойлоход хангалттай нотлох баримт дутмаг байсан тул эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх үндэслэл бүрдээгүй гэж дүгнэв.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Үйлдэх үүрэгтэй байсан ч үүргээ биелүүлээгүй (үйлдэлгүй байдал) нь зөвхөн тухайн хуулийн заалт нь үйлдэлгүй байдлыг гэмт хэрэг гэж тодорхойлсон тохиолдолд л эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх үндэслэл болно. Үйлдэлгүй байдлыг гэмт хэрэгт тооцохдоо тухайн үүргийн эх үүсвэр, биелүүлэх боломж, гэм буруутай байдлын зэргийг нарийвчлан шалгах ёстой. (Эрүүгийн хууль 4.1)
• Эрүүгийн хэргийг хэлэлцэхдээ нотлох баримтын хангалттай байдлыг шалгах нь чухал бөгөөд шүүгдэгчийн эсрэг нотлох баримт нь эрх зүйн дүгнэлтэд хүргэхэд хүрэлцэхгүй, эсвэл эсрэг баримттай зөрчилдөж байвал эргэлзээг шүүгдэгчийн ашигт тайлбарлах зарчим үйлчилнэ. (Эрүүгийн хэргийн шүүх хуралдааны тухай хууль 10.1)