Нийслэлийн Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА

• Үйл явдал: Ө.У- нь "Улаанбаатар төмөр зам" ХХК-ийн Эрчим хүч, ус хангамжийн Нэгдүгээр ангийн даргаар ажиллаж байхдаа 95,000,000 төгрөгийн төсөвт өртөгтэй ангийн бохирын систем суурилуулах ажлыг гүйцэтгэхдээ нээлттэй сонгон шалгаруулалт явуулалгүй " - " ХХК-тай 14 удаагийн шууд гэрээ байгуулж, 59,703,250 төгрөгийг шилжүүлж давуу байдал бий болгосон гэмт хэрэг үйлдсэн.
• Нэхэмжлэгч: Нийслэлийн прокурорын газар - Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар зүйлчлэн яллах дүгнэлт үйлдэж, хэргийг шүүхэд шилжүүлсэн.
• Хариуцагч: Ө.У-ын өмгөөлөгч Ц.Дэлгэрням - Ө.У- нь албан тушаалын эрх мэдлээ урвуулан ашиглаж бусдад давуу байдал бий болгоогүй, төсвийн хөрөнгийг зохистой удирдлагаар хангаж бохирын систем суурилуулах ажлыг 35,296,750 төгрөгийн хэмнэсэн гэж дүгнэсэн.

🏛️ АНХАН ШАТ

• Шийдвэр: Ө.У-ыг нийтийн албан тушаалтан албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, эсхүл зориуд хэрэгжлүүлэхгүй байж бусдад давуу байдал бий болгосон гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар нийтийн албанд томилогдох эрхийг 3 жилийн хугацаагаар хасаж, 10,000,000 төгрөгөөр торгох ял шийтгэсэн.
• Үндэслэл: Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай хуулийн 3.1, 7 зүйл, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг.

⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР

• Гомдлол гаргагч: Ө.У-ын өмгөөлөгч Ц.Дэлгэрням
• Гомдлолын шалтгаан: Ө.У- нь албан тушаалын эрх мэдлээ урвуулан ашиглаж бусдад давуу байдал бий болгоогүй, төсвийн хөрөнгийг зохистой удирдлагаар хангаж бохирын систем суурилуулах ажлыг 35,296,750 төгрөгийн хэмнэсэн.
• Шийдвэр: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчилж, Ө.У-ыг нийтийн албанд томилогдох эрхийг 3 жилийн хугацаагаар хасах ялыг торгох ял дээр нэмж оногдуулсан үеэс тоолохыг заасан.

📚 ҮНДЭСЛЭЛ

• Ө.У- нь "Улаанбаатар төмөр зам" ХХК-ийн Эрчим хүч, ус хангамжийн Нэгдүгээр ангийн даргаар томилогдон ажиллахдаа эрх мэдэл албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, бусдад давуу байдал бий болгоогүй бөгөөд төсвийн хөрөнгийг Төсвийн тухай хуулийн 5.1.3, 6.4.1 дэх заалтыг удирдлага болгон, оновчтой шийдвэр гаргаж, зохистой удирдлагаар хангаж бохирын систем суурилуулах ажлыг төсвийг хэмнэж гүйцэтгэсэн.
• Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн тайлбар хэсэгт "Энэ хуульд заасан “урвуулан ашиглах” гэж албан үүрэг, албан тушаал, албан тушаалын байдлын эрх мэдлээ албаны эрх ашгийн эсрэг, эсхүл хувийн ашиг сонирхлоо гүйцэлдүүлэх зорилгод ашиглаж хийх ёстой үйлдлийг хийхгүй байх, хийх ёсгүй үйлдэл хийх, эрх мэдлээ хэтрүүлэхийг ойлгоно” гэж хуульчилсан.
• Ө.У- нь бохирын систем суурилуулах ажлын худалдан авалтыг зохион байгуулахдаа "Улаанбаатар төмөр зам" ХНН-ийн эрх ашиг сонирхлын эсрэг, эсхүл Ө.У- гэх хувь хүнийхээ ашиг сонирхлыг гүйцэлдүүлэх зорилго огт агуулаагүй бөгөөд ийм үйл баримт тогтоогдоогүй.
• Шүүхээс оногдуулсан ялын төрөл, хэмжээ нь шүүгдэгч Ө.У-ын гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, гэмт хэргийн нийгмийн аюулын шинж чанар, хэр хэмжээ, гэм буруугийн хэлбэрт тохирсон гэж давж заалдах шатны шүүхээс дүгнэсэн.
• Давж заалдсан гомдлын хувьд албан тушаалын гэмт хэрэг нь үйлдэл хийснээр төгсдөг хэлбэрийн бүрэлдэхүүнтэй бөгөөд шударга ёс, эрх чөлөө, тэгш байдал, хууль дээдлэх зэрэг төрийн албаны үндсэн зарчм ыг зөрчиж, төрд итгэх олон нийтийн итгэлийг алдагдуулж, төрийн байгууллын үнэлэмжийг сулруулах зэрэг хор уршиг аар нийгмийн хор аюулын шинж чанар нь тодорхойлогддог.
• Хэдийгээр шүүгдэгч Ө.У-ын үйлдсэн гэмт хэргийн улмаас бодит хохирол учраагүй боловч дээр дурьдсан нийгмийн аюулын шинж чанарт дүгнэлт хийхэд Эрүүгийн хуулийн 2.1 дүгээр зүйлийн 4 дэх хэсэгт заасан "Эрүүгийн хуулийн тусгай ангид заасан гэмт хэргийн шинжийг хэлбэрийн төдий агуулсан боловч тухайн этгээдийн хувийн байдал, үйлдэл, эс үйлдэхүйн нийгмийн аюулын хэр хэмжээ нь энэ хуулиар хамгаалагдсан эрх ашигт бодит хохирол, хор уршиг учруулаагүй үйлдэл, эс үйлдэхүйг гэмт хэрэгт тооцохгүй" гэсэн зохицуулалтыг хэрэглэх хууль зүйн үндэслэлгүй.
• Иймд хэргийг хэрэгсэхгүй болгохыг хүссэн өмгөөлөгч Ц.Дэлгэрнямын давж заалдах гомдлыг хэрэгсэхгүй болгох нь зүйтэй байна.
• Харин анхан шатны шүүхээс гэм буруутайд тооцохдоо тогтоолын 1 дэх заалтад шүүгдэгч Ө.У-ыг "Нийтийн албан тушаалтан албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, эсхүл зориуд хэрэгжлүүлэхгүй байж бусдад давуу байдал бий болгосон" гэж тухайн зүйл, хэсэгт заасан бүх шинжийг агуулсан гэмт хэрэг үйлдсэн мэтээр дүгнэсэн нь үндэслэлгүй.
• Хэргээс үзэхэд тэрээр сонгон шалгаруулалт явуулах хуулиар хүлээсэн үүргээ хэрэгжүүлэлгүй, босго үнэд нийцүүлэхийн тулд нэг ажлыг 14 удаагийн ажил болгон хуваан гэрээ байгуулж бүрэн эрхээ хэтрүүлсэн болох нь тогтоогдож байх тул шүүхийн гэм буруутайд тооцсон тогтоолыг заалтыг залруулсан болно.
• Түүнчлэн Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.7 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэгт "Шүүх эрх хасах ялыг хорих ял дээр нэмж оногдуулсан бол уг ялыг эдэлж дууссаны дараа, эсхүл торгох, нийтэд тустай ажил хийлгэх, зорчих эрхийг хязгаарлах ял дээр нэмж оногдуулсан бол ял оногдуулсан үеэс, эсхүл хорих ял оногдуулахгүйгээр үүрэг хүлээлгэх, эрх хязгаарлах албадлагын арга хэмжээ авсан бол албадлагын арга хэмжээ авсан үеэс хугацааг тоолно" гэснийг шүүх анхаараагүй байна.
• Өөрөөр хэлбэл, эрх хасах ялыг торгох ял дээр нэмж оногдуулсан бол ял оногдуулсан үеэс хугацааг тоолох зохицуулалтыг шүүх тогтоол хүчин төгөлдөр болсон үеэс тоолохоор заасан нь хуульд нийцээгүй учир зөвтгөсөн өөрчлөлтийг оруулав.