Сэлэнгэ аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

Үйл явдал

Ойн сангийн экологи эдийн засгийн үнэлгээний шинжээчийн дүгнэлтийн хүчинтэй байдал, шинжээчийн мэргэжлийн баталгаажуулалт, хохирогчийн эрх зүйн статус зэрэг мөрдөн шалгах ажиллагааны хууль ёсны байдлыг маргаан болгосон эрх зүйн маргаан. Шүүгдэгч зохисгүй зөвшөөрөлгүйгээр мод бэлтгэж, тээвэрлэснээр байгаль орчинд бодит хохирол учруулсан гэж үзэгдэж, анхан шатны шүүх хэргийг прокурорт буцаасан боловч прокурор энэ шийдвэрийг эсэргүүцсэн.

Талуудын байр суурь

• Шүүгдэгч: Хэргийг мөрдөн байцаалтад буцааж өгөхийг хүссэн бөгөөд шинжээчийн дүгнэлтэд ашигласан итгэлцүүрийн зөв хэрэглээ, мөрдөн шалгах ажиллагааны дутуу хийгдсэн талаар маргасан.
• Прокурор: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь хуулийн шаардлагад нийцээгүй, шинжээчийн дүгнэлт эргэлзээтэй, шинжээчийн мэргэжил баталгаажуулагдаагүй, хохирогчийг буруу томилсон тул шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхийг хүссэн.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх хэргийг прокурорт буцааж, шүүгдэгчид хувийн баталгаа гаргах арга хэмжээг хэвээр үлдээсэн. Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр шүүхэд буцаасан. Шинжээчийн дүгнэлт эргэлзээтэй, өмнөх дүгнэлттэй зөрчилдсөн байсан тул Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хууль, Шүүхийн шинжилгээний тухай хуулийн заалтын дагуу дахин шинжилгээ хийлгэх боломжтой гэж үзсэн. Шинжээчдийн мэргэжил, чадварыг нотлох баримт бичиг хавтас хэрэгт бэхжүүлээгүй байсан тул мөрдөн шалгах ажиллагаа хуульд нийцэхгүй гэж дүгнэсэн. Сум дундын ойн ангийн ажилтнуудаар шинжээчийн дүгнэлт гаргуулах нь Ойн тухай хуулийн заалтад нийцэж байсан ч, шинжээчийн албан тушаал, мэргэжлийн баталгаажуулалтыг шалгах үүргийг мөрдөгч гүйцэтгээгүй тул шийдвэрийг буцаах шаардлагатай гэж үзсэн. Хохирогчоор сумын Засаг даргыг томилсон нь Байгаль орчныг хамгаалах тухай хуулийн заалтад нийцэж, дарга огцроогүй эсвэл чөлөөлөгдсөн баримт байхгүй тул хууль зөрчөөгүй гэж үзсэн ч, ерөнхийдөө мөрдөн шалгах ажиллагааны ноцтой зөрчилүүд шийдвэрийг хүчингүй болгоход хүргэсэн.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Шинжээчийн дүгнэлт эргэлзээтэй, эсвэл өмнөх дүгнэлттэй зөрчилдсөн тохиолдолд шүүх, прокурор дахин шинжилгээ хийлгэхээр өөр шинжээчид даалгах эрхтэй бөгөөд энэ үүргийг гүйцэтгэх боломжтой гэж үзсэн (Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хууль 27.8, Шүүхийн шинжилгээний тухай хууль 20.1).
• Шинжээчээр ажиллах эрх бүхий этгээдийн тусгай мэдлэг, мэргэжил, чадварыг нотлох баримт бичгийг мөрдөгч цуглуулж, хавтас хэрэгт бэхжүүлэх үүрэгтэй бөгөөд энэ баримтыг баталгаажуулаагүй бол шинжээчийн дүгнэлтийн хууль ёсны байдлыг эргэлзээтэй гэж үзнэ (Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хууль 16.15).
• Байгаль орчныг хамгаалах тухай хуулийн хүрээнд хохирогчоор сумын Засаг даргыг томилсон нь хуульд нийцэж, Засаг даргыг чөлөөлсөн, огцруулсан баримт хэрэгт байхгүй бол түүний бүрэн эрхийг орлогч хэрэгжүүлэх тул хохирогчийн статусыг буруутгах үндэслэлгүй гэж үзсэн (Байгаль орчныг хамгаалах тухай хууль 17, Монгол улсын Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний Удирдлагын тухай хууль 32.7).